Stroomprijs in Denemarken piekt zondag door dunkelflaute, hoogste gemiddelde in bijna vier jaar

Zondagavond om 19 uur piekte de stroomprijs in Denemarken, meldt energiebedrijf Norlys. In West-Denemarken kwam de prijs op 2,4 kroon per kilowattuur, in Oost-Denemarken op 2,6 kroon. Energinet, de Deense staatsbeheerder van het elektriciteitsnet, bevestigt die piek met eigen dagprijzen: 2,38 kroon in prijszone DK1 (West) en 2,70 kroon in DK2 (Oost).

Norlys meldt dat het weerfenomeen dunkelflaute de Deense stroomprijzen deze week naar het hoogste wekelijkse gemiddelde in bijna vier jaar heeft gestuwd. Bij dunkelflaute waait het tegelijk weinig en is er weinig zon, in grote delen van Europa. Het bedrijf noemt het de duurste week in bijna vier jaar. Zo’n hoog gemiddelde zag Denemarken voor het laatst in december 2022. De term dunkelflaute komt uit het Duits, maar wordt inmiddels op de hele Europese energiemarkt gebruikt voor periodes waarin wind- en zonneparken nauwelijks stroom leveren. Duurdere, minder schone centrales moeten dan het verschil opvangen, en dat drijft de groothandelsprijs van stroom op. Die prijs werkt door in de rekening van huishoudens en bedrijven met een variabel energiecontract. Norlys is een van de energiebedrijven in Denemarken die hen van stroom voorzien. Denemarken wisselt via onderzeese kabels doorlopend stroom uit met Noorwegen, Zweden, Duitsland en Nederland, wat normaal helpt om pieken op te vangen. Bij dunkelflaute valt echter in een groot deel van die buurlanden tegelijk wind- en zonnestroom weg, waardoor ook import geen goedkoop alternatief biedt. Dat deze periode nu, in november, voor hoge prijzen zorgt, past in een jaarpatroon. In de herfst en winter is de zon zwak en wisselvallig, terwijl de vraag naar stroom voor verwarming en verlichting net toeneemt.

Over de hele week, van 2 tot 8 november, kwam de kale stroomprijs gemiddeld op 1,8 kroon per kilowattuur in West-Denemarken en op 2 kroon per kilowattuur in Oost-Denemarken, aldus Norlys. Energinet komt met de eigen day-ahead-dagprijzen op nagenoeg dezelfde bedragen: gemiddeld 1,92 kroon in prijszone DK1 en 2,05 kroon in DK2. Denemarken is voor de groothandelsprijs van stroom verdeeld in twee prijszones: de westelijke omvat Jutland en Funen, de oostelijke Kopenhagen en Seeland. Energinet, de netbeheerder, publiceert voor beide zones elke dag de day-ahead-prijs: de prijs die een dag van tevoren op de stroommarkt wordt vastgesteld. Leveranciers zoals Norlys berekenen daarmee hun eigen tarieven. De twee zones bestaan al sinds de Deense stroommarkt werd opgesplitst. Het westelijke net was van oudsher verbonden met Noord-Duitsland, het oostelijke met Zweden. Een hoogspanningsverbinding onder de Grote Belt koppelt de twee Deense zones nu aan elkaar.

Volgens Norlys lag het weekgemiddelde de vorige keer hoger in week 51 van 2022. Toen stond de stroomprijs in beide Deense regio’s op 2,9 kroon per kilowattuur. Die energiecrisis werd destijds vooral aangewakkerd door wegvallende gasleveringen na de Russische inval in Oekraïne. De huidige piek komt voort uit een weerpatroon, niet uit gaslevering, en valt ook lager uit: destijds liep de prijs op tot 4,35 kroon per kilowattuur, tegenover 2,4 tot 2,6 kroon afgelopen zondag. Energinet rekent die piekprijzen elke dag opnieuw door, zodra de nieuwe day-ahead-veiling is gesloten.