Hoogste rechtbank Denemarken spreekt twee vrouwen vrij voor snuffelen in systeem

Het Hoogste Gerechtshof van Denemarken (Højesteret) heeft bevestigd dat twee voormalige medewerksters van de gemeente Viborg terecht zijn vrijgesproken van misbruik van hun ambt. Dat meldt het hof zelf, de laatste rechterlijke instantie van het land, waarna geen hoger beroep meer mogelijk is. De vrouwen hadden zonder werkgerelateerde reden gezocht in een gemeentelijk datasysteem. Volgens de hoogste rechter valt dat niet onder artikel 155 van het Deense wetboek van strafrecht, de bepaling tegen plichtsverzuim van ambtenaren. Zowel de rechtbank in Viborg als het Westelijk Hof van Beroep (Vestre Landsret) oordeelden al eerder zo.

Het Hoogste Gerechtshof geeft ook het procesverloop. Het Westelijk Hof van Beroep sprak de twee vrouwen op 10 september 2025 vrij, in de zaken S-2037-24 en S-2038-24. Het Openbaar Ministerie, de Deense vervolgingsdienst, legde beide zaken daarna voor aan het Hoogste Gerechtshof. Dat behandelde ze onder de nummers 102/2025 en 103/2025 en deed op 4 november 2026 uitspraak. Tussen het vonnis van het hof van beroep en deze uitspraak zat dus ruim een jaar. Die tijd gebruikten het Openbaar Ministerie en het Hoogste Gerechtshof om de twee zaken grondig in hoogste instantie te behandelen.

Volgens het Hoogste Gerechtshof doorzocht een van de vrouwen het gemeentelijke IT-systeem SAPA 241 keer. Dat deed zij verspreid over bijna een half jaar, tussen 9 november 2022 en 19 april 2023. De andere deed dat 80 keer, tussen 26 september 2022 en 24 maart 2023. Beiden bekeken daarbij gegevens als naam, adres, leeftijd en burgerlijke staat van bekenden en collega’s. Ze deelden of verwerkten die gegevens verder niet. SAPA is het systeem waarin Deense gemeenten persoonsgegevens van inwoners bijhouden, onder meer voor sociale zaken en zorg. Medewerkers mogen het systeem alleen raadplegen voor hun eigen werktaken, niet uit persoonlijke nieuwsgierigheid naar bekenden of collega’s.

Het Hoogste Gerechtshof motiveert de vrijspraak met het oordeel dat een minder zwaar plichtsverzuim buiten het bereik van artikel 155 valt. Het hof maakt daarbij een concrete afweging van alle omstandigheden samen. De rechtbank woog mee dat de vrouwen de gegevens niet deelden of verder verwerkten. Ook telde mee dat zij zelf hadden verklaard uit nieuwsgierigheid te hebben gehandeld. Niet elke onbevoegde raadpleging van een systeem staat dus gelijk aan een strafbaar feit, oordeelt het hof. Het gewicht van de overtreding telt daarbij mee.

Volgens de rechtbank kwamen de onbevoegde zoekopdrachten in 2023 aan het licht via een interne steekproefcontrole bij de gemeente Viborg, niet via een melding van een betrokkene. De twee vrouwen erkenden tegenover de rechter dat zij de zoekopdrachten hadden uitgevoerd. Met de uitspraak van 4 november 2026 is de zaak, bijna vier jaar na de eerste onbevoegde zoekopdracht, in alle drie de instanties afgerond.