Trump: ik stuurde geen militairen naar Groenland, ministerie wijst op Groenlandse wet

President Trump zei op een Amerikaans vælgermøde (verkiezingsbijeenkomst) dat hij geen militairen naar Groenland had gestuurd. Hij vergeleek het gebied met iets dat de Verenigde Staten op hun bord leggen, een beeld voor de groeiende Amerikaanse belangstelling voor Groenland, en zei dat dat bord steeds groter wordt. Trump voert al langer campagne voor meer Amerikaanse invloed op het eiland. Groenland hoort formeel bij het Koninkrijk Denemarken en heeft een eigen zelfbestuur over onder meer grondstoffen, terwijl Kopenhagen de buitenlandse zaken en de defensie regelt. De Amerikaanse strijdkrachten hebben op Groenland al een eigen basis, Pituffik Space Base, voor ruimtebewaking en raketwaarschuwing.

Het Deense ministerie van Buitenlandse Zaken (Udenrigsministeriet) reageerde naar aanleiding van Trumps uitspraken over grondstoffen in Groenland. Volgens het ministerie is het grondstoffenbeleid overgedragen aan het Groenlandse zelfbestuur, waardoor Amerikaanse olie-, gas- en mineraalprojecten binnen het kader van de Groenlandse wetgeving moeten vallen. Amerikaanse investeerders krijgen daarbij geen streepje voor op investeerders uit andere NAVO- of EU-landen, benadrukt het ministerie. Denemarken en de Verenigde Staten zijn beide NAVO-bondgenoten, en Denemarken is daarnaast EU-lid, wat de opmerking over gelijke behandeling van investeerders verklaart.

Trumps belangstelling voor grondstoffen in Groenland heeft een feitelijke basis. De Nationale Geologiske Undersøgelser for Danmark og Grønland (GEUS), het geologisch onderzoeksinstituut van Denemarken en Groenland, onderzocht 38 kritieke grondstoffen in de Groenlandse ondergrond en vond voor 27 daarvan een hoog of matig potentieel. Het grootste deel van het ijsvrije gebied van Groenland is daarmee kansrijk gebleken voor de winning van grondstoffen die onder meer in batterijen, windturbines en defensiematerieel worden gebruikt. Dat onderzoek onderbouwt Trumps claim dat er grote hoeveelheden grondstoffen in de Groenlandse ondergrond liggen.

Dat de Groenlandse en Deense autoriteiten terughoudend reageren op Amerikaanse plannen, heeft ook een oudere aanleiding. Het Groenlandse zelfbestuur (Naalakkersuisut) besloot in juli 2021 definitief te stoppen met het uitgeven van nieuwe olievergunningen, meldt de Groenlandse grondstoffenminister. De toenmalige grondstoffenminister Naaja H. Nathanielsen zei destijds dat de milieugevolgen van olie-exploratie en -winning te groot zijn en dat de toekomst van Groenland niet in olie ligt, maar bij duurzame energie. Dat besluit bepaalt nog steeds hoe Groenland en Denemarken reageren op Amerikaanse olieplannen.